ZenAudio Forum

Paul McGowan van PS Audio laat zijn licht schijnen over Tidal en Qobuz en hun 24 bit 96 kHz aanbod.
Hij gaat hier in de fout door te mijmeren over mogelijke verschillen in de flac codecs. Die zijn er, maar dat is niet het probleem bij streamingdiensten.
Voor de duidelijkheid: er bestaan open source codecs voor flac, maar er bestaan er ook commerciële (voor Windows en voor MacOS, voor Linux heb ik geen weet van een commercieel aanbod, lijkt me ook weinig zin te hebben). Flac maakt gebruik van een verliesloze compressie om de benodigde opslagruimte voor een muziekbestand (meestal één track van een album, maar een flac die een volledig album bevat kan ook) in zowat de helft te kappen. Allemaal zonder verlies. Dus als je zo'n flac (die kun je zien als een soort zip-bestand, maar dan geoptimaliseerd voor muziek) "uitpakt", krijg je een wav. En omdat je bij een flac codec kunt kiezen voor hoe sterk de compressie moet zijn (vanaf 0: geen compressie tot 9 beste inkrimping) kunnen twee flacs met dezelfde muziek aan boord een verschillende omvang hebben, dat is dus afhankelijk van hoe sterk je de compressie koos. Ook al heb ik tegenwoordig meer dan ruimte genoeg, als ik zelf een flac aanmaak na een rip van een album, dan kies ik altijd voor compressiefactor 9, de beste. Qua werksnelheid maakt dat tegenwoordig niks meer uit en ik ben het gewend van in de tijd dat je wél spaarzaam moest omgaan met opslagruimte. Maar niets houdt je tegen met compressiefactor 0 en dus zonder compressie te werken, het zorgt er alleen voor dat je flac dan groter wordt. Dan is er in feite nog één verschil tussen flac en wav en dat is metadata. Het flac-formaat bevat metadata en elke muziekspeler op deze planeet kan die weergeven tijdens het spelen. Wav had oorspronkelijk geen metadata, maar het is later wel aan het formaat toegevoegd. Het probleem is dat ik weinig muziekspelers ken die metadata voor wav ondersteunen en dus zie je geen info over album, artiest en muziektrack al wordt meestal wel de bestandsnaam van de wav getoond.

Dus: ook streamingdiensten kunnen een keuze maken in flac-codec bij het opslaan van muziek in hun opslagsystemen. Ze kunnen ook (dat zou niet mogen, maar het kan dus wel) nog veel meer opslagruimte besparen door muziek op te slaan in mp3 of ogg (= opensource versie van mp3) en die dan bij het opvragen van een klant te gaan upsamplen naar het gewenste formaat. Ik heb sterke vermoedens dat dit gebeurt, maar kan het niet bewijzen. Al heb ik Qobuz er een tijd geleden wel op betrapt dat ze geüpsamplede cd's verkochten als "hi-res" 24/96, wat dus eigenlijk fraude was. Al zagen zij dat natuurlijk niet zo.
Daarom gebruik ik geen muziekstreamingdiensten: als klant heb je geen enkele controle over de data die men naar je toestuurt. Zelfs als ze zeggen dat dat flac is, weet je dat in feite niet. Je krijgt immers geen flac toegestuurd maar een datastream die door je afspeelclientsoftware omgezet wordt in muziek. Dus zo'n muziekstreamingdienst kan zelf vrij beslissen wat ze doet met de data die ze naar jou toe stuurt: wel of niet comprimeren, met of zonder verlies werken en zelf melden dat ze verliesloze 24/96 flacs naar je toesturen. Bij de flacs die ik zelf maak bepaal ik zelf hoe het gebeurt én met maximale kwaliteit. En eenmaal opgeslagen verandert dat niet meer.
En daarom kan ik muziekstreamingdiensten niet aanraden als je met aandacht naar muziek wil gaan luisteren. Als achtergrondmuziek of "muzikaal belang" is het natuuriljk wel prima. Er zijn al veel mensen die vaststelden dat een cd veel "beter" klinkt (vaak vinden ze dat het dynamiekrijker en gedetailleerder klinkt) dan een stream via Tidal of Qobuz. Dat kan dus, afhankelijk van het moment waarop je die stream afspeelt. Het kan ook altijd zo zijn. Dat weet je alleen als je zo'n stream meermaals op verschillende tijdstippen en dagen van de week afspeelt en telkens vergelijkt met hetzelfde album op cd.

Vergelijken met vinyl heeft over het algemeen weinig zin. Daarvan heb ik al ooit uitgelegd dat - zeker voor popmuziek - vinyl vaak een dynamiekrijker geluid laat horen vanwege de idiote beslissing van een paar marketing- en product-managers om veel tot alle dynamiek te gaan weghalen uit hun digitaal aanbod "omdat dat beter verkoopt" (wat niet waar is). Zelfs waar dat niet het geval is en het digitale aanbod een hoger tot veel hogere dynamiek aanbiedt (een cd kan tot 105 dB gaan, een platenspeler moet het vaak bij 40 dB opgeven en dan heb je al een héle goede), dan nog kunnen er verschillen gemaakt zijn in het afmixen van de twee producten en hoor je dan toch verschil in de plaatsing van de instrumenten en hun afbeelding daarvan in het weergegeven 3D-podium. Persoonlijk snap ik niet waarom je voor een stereomix een andere afmixing zou gebruiken voor digitaal en vinyl. Alles mag daar hetzelfde zijn, alleen moet je voor vinyl de dynamiek wel beperken omdat dat systeem fysiek niet zo'n hoge dynamiek aankan als digitaal. Maar dat mag eigenlijk het enige verschil zijn. Maar uit ervaring weten forumlid ThomasMan en ikzelf dat dat niet zo is.