ZenAudio Forum

Valery Gergiev heeft heel wat kritiek te verwerken gekregen op zijn interpretaties van de symfonieën van Mahler. En als de kritiek niet over de dirigent zelf ging, dan vaak wel over zijn keuze van solisten. De kritiek was zo veelvuldig en van zoveel verschillende bronnen afkomstig, dat ik Valery Gergiev wat Mahler betreft altijd links heb laten liggen. Maar in 2011 bracht hij de 8ste symfonie uit en zowat alle kritiek verstomde. Integendeel: zowat alle critici blonken ineens uit in allerlei superlatieven.

De symfonie werd opgenomen in de St.-Pauluskathedraal in Londen. Wie ooit in deze kathedraal geweest is, weet dat het in akoestisch opzicht een nachtmerrie is met zijn vele spelonken, alkoven en kloven. Om een supermagistraal werk als Mahler's achtste in deze ruimte op te nemen is op zijn minst gedurfd te noemen. De opname werd live gemaakt, dus met publiek en in één ruk opgenomen zonder editing. Gergiev moest dus geweten hebben dat elk foutje zou leiden tot een genadeloze afstraffing door de critici, die immers al niet mals waren voor zijn vorige Mahler-symfonieën (met uitzondering van de 3de en de 7de, die ook vrij goede kritieken kregen). De opname van deze 8ste is in multichannel sacd. Het schijfje heeft echter ook een stereo sacd- en een gewone cd-laag, zodat het met elke speler af te spelen is. Voor het volledige effect en de indruk alsof je in die kathedraal zit te luisteren, moet je natuurlijk de multichannel versie beluisteren.

De 8ste van Mahler is samen met het "Te Deum" van Berlioz en "Gurrelieder" van Schönberg een van de meest magistrale en bombastische klassieke werken die je maar kunt vinden. Er doen zoveel muzikanten, solisten en koren mee dat je een waarlijke ontploffing van geluid krijgt als die massa allemaal samen in crescendo gaat.

Mahler vereiste in zijn partituur een vergroot symfonieorkest van 150 man, twee grote SATB-koren (250 man elk; SATB = sopraan, alt, tenor, bass ofwel een gemengd koor), een groot kinderkoor (300 à 350 kinderen) (!!!) en acht zangsolisten: drie sopranen, twee alten, een tenor, een bariton en een bas. Dat vergrote symfonieorkest omvat ongebruikelijke instrumenten als mandolines, een harmonium en een piano, maar ook een groot orgel. Het is voor zowat elke dirigent en elk orkest een monumentale opdracht om deze symfonie eer aan te doen. Door financiële beperkingen komt men vaak niet eens in de buurt. En ook Valery Gergiev gebruikt heel wat minder mensen dan Mahler in zijn partituur opgaf. Hij zou ze anders ook niet in de kathedraal gekregen hebben, vermoed ik.

Wat de muziek en de interpretatie daarvan betreft, moet ik het eens zijn met de meeste critici. Gergiev weet een waarlijk groots en majestueus geluid neer te zetten. Als je in de finale dat machtige orgel van de kathedraal als het ware hoort ontploffen en subsonische bassen van achter naar voren door de kathedraal en je woonkamer rollen, staat al het haar op je armen overeind en heb je zowaar kippenvel! Gergiev geeft vrijwel altijd de voorkeur aan zijn favoriete solisten en dat zijn vaak russen. In het verleden kreeg hij heel vaak kritiek omdat met name een van de Russische sopranen het Duits zeer slecht uitsprak. Kennelijk heeft hij de solisten grondig laten oefenen en wellicht Duitse uitspraaklessen laten volgen, want deze keer is het Duits in het tweede deel van de symfonie absoluut perfect uitgesproken. Je hoort helemaal niet dat het geen Duitsers zijn.
Ik kan zelf geen fouten ontdekken in deze Achtste. Hij klinkt helemaal zoals hij voor mij moet klinken. En omdat het werk een nog wat magistralere en grootsere indruk maakt dan de versie van Michael Tilson Thomas, staat deze interpretatie van Valery Gergiev bij mij nu onbetwist op nummer één!